บทความ

เคล็ดลับ การติดตั้งทวีเตอร์ เพื่อมิติ และเวทีเสียงที่สมบูรณ์


ทวีเตอร์ (TWEETER) ลำโพงเสียงแหลม ที่หลายๆ คนอาจมองข้าม เนื่องด้วยขนาดที่เล็ก ทำให้ไม่น่าสนใจเหมือนกับมิดเบสส์ ที่ตัวใหญ่ จนดูเหมือนเป็นตัวหลักสำหรับชุดลำโพง โดยเฉพาะโคแอกเซียลทั้งหลาย

จริงๆ แล้ว ทวีเตอร์มีความสำคัญเท่าๆ กับมิดเบสส์ และครอสส์โอเวอร์ แต่ละส่วนต่างก็ทำหน้าที่ของตัวเอง โดยเฉพาะเจ้าทวีเตอร์นี่แหละ ที่ตอบสนองเสียงแหลม และเป็นส่วนหนึ่งในการกำหนดบุคลิกของเสียงลำโพงชุดหน้า ไม่ว่าจะพลิ้วหวาน สดใส บาดลึก หรือจี๊ดจ๊าด

หลายค่าย พยายามผลิตทวีเตอร์ให้มีความแข็งแกร่งมากขึ้น โดยให้มันตอบสนองความถี่เสียงกลางได้ลึกๆ เพื่อให้เวทีเสียงร้องขึ้นไปอยู่ตำแหน่งเดียว กับชิ้นดนตรีเสียงแหลม แต่ชิ้นดนตรีประสานในช่วงเสียงกลาง ก็ตามขึ้นไปด้วย ซึ่งเป็นภาระที่หนักเกินไปสำหรับทวีเตอร์

ผมขอกล่าวถึงแต่ ทวีเตอร์ในชุดลำโพงยอดฮิทอย่าง แยกชิ้น 2 ทาง ที่มีขนาดมิดเบสส์ 4″-7″ ดอกทวีเตอร์โดยทั่วไปจะมีโดมขนาด 1″ บางทีก็มีใหญ่/เล็กกว่านั้น 3/4″-1 1/4″ ที่เห็นกันเสมอจะติดตั้งอยู่กับบลอคขนาดใกล้เคียงกับโดม คือ 1″-1 1/2″ ซึ่งติดตั้งได้ง่าย แต่บางค่ายผลิตเป็นแบบจานขนาด 2″-3″ ซึ่งต้องใช้เนื้อที่ติดตั้งมากขึ้น

 

ประเภท และวัสดุ

ปกติทวีเตอร์จะตอบสนองความถี่ในช่วง 2,500-20,000 HZ โดยแต่ละค่ายจะกำหนดจุดตัดความถี่ไฮพาสส์ไม่เท่ากัน คือช่วง 2,500-4,500 HZ เพื่อไม่ให้ทำงานหนักเกินไป ส่วนโดมทวีเตอร์มีวัสดุหลายอย่างแตกต่างกัน แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ ซอฟท์โดม กับฮาร์ดโดม ซอฟท์โดมที่เห็นกันบ่อยๆ คือ SILK DOME หรือใยไหมถักขึ้นรูป หากลองกดดูจะนุ่มๆ และคืนตัว นอกจากนั้นเป็นวัสดุสังเคราะห์ เพื่อให้ทนทานมากขึ้น

สำหรับฮาร์ดโดม มีทั้งอลูมิเนียม ไมลาร์ อันนี้ลูบเบาๆ ดูได้ จะออกแข็งๆ คงรูป แต่ห้ามกด เพราะจะเสียรูป ทำให้เสียงผิดเพี้ยน บางค่ายออกแบบเป็นโดมเว้าเข้า ก็ดูสวยไปอีกแบบ แต่เทคโนโลยีเฉพาะของแต่ละค่าย ต่างกำหนดลักษณะของเสียงแหลมที่ไม่เหมือนกัน สิ่งที่จะกำหนดลักษณะของเสียงที่ชัดเจน คือ วัสดุ และด้วยขนาดที่เล็กกะทัดรัด แม่เหล็กที่ใช้จะเป็นแม่เหล็กเหลว นีโอไดเมียม

 

ตำแหน่งติดตั้ง

เริ่มจากด้านหน้ากันก่อน ตำแหน่งเดิมของรถยนต์ จะมีซ่อนในบริเวณมุมบนคอนโซล แผงประตู และมุมกระจกมองข้าง ซึ่งพอฟังกันได้ ส่วนการติดตั้งใหม่ จะมีให้เลือกหลายตำแหน่ง โดยตำแหน่งที่ดี ควรเยื้องมาทางด้านหน้าของผู้ฟัง

KICK PANEL เป็นตำแหน่งบริเวณข้างเท้า เนื่องจากคอนโซลของรถยุคก่อนมีพื้นที่จำกัด การยืดระยะเสียง จึงต้องนำไปวางที่ข้างเท้า ควรติดตั้งแบบตัดไขว้ (CROSSFIRE) เพื่อให้เสียงแหลมบาลานศ์ ข้อดี ช่วยให้เวทีลึกขึ้น ข้อเสีย เสียงแหลมอาจถูกบังจากเท้าของผู้ขับ และผู้โดยสาร

A-PILLAR เป็นตำแหน่งบริเวณเสา A โดยทำซาวน์ดขึ้นมา เพื่อติดตั้งเฉพาะ ควรปรับมุมแบบตัดไขว้เช่นกัน ข้อดี จะได้เวทีเสียงยกสูงขึ้นมาระดับกระจก และกว้าง ข้อเสีย หากเสา A อยู่ใกล้เกินไป จะทำให้เสียงแหลมอาจไม่บาลานศ์กัน

แผงประตู/มุมกระจก เป็นการฝังดอกทวีเตอร์ไว้ที่แผงประตูด้านข้าง เหนือมิดเบสส์ ส่วนมุมกระจกทำซาวน์ดติดตั้งที่มุมกระจกมองข้าง ปรับมุมเข้าหาผู้ฟัง ข้อดี ได้เวทีเสียงที่กว้าง มีความกลมกลืนกับเสียงกลาง/เบสส์ ข้อเสีย เสียงแหลมอาจไม่บาลานศ์กัน

มุมคอนโซลด้านบน เป็นตำแหน่งยอดฮิทเพราะติดตั้งง่าย แค่วางแปะเอาไว้ หากต้องการเสียงที่สมบูรณ์แบบ ควรปรับมุมเข้าหาผู้ฟัง ซึ่งต้องทำซาวน์ดเพิ่มเติม ข้อดี ได้เวทีเสียงยกขึ้นมาระดับคอนโซล กว้าง และมีมิติ ข้อเสีย เสียงแหลมอาจสะท้อนกระจกได้ สำหรับรถรุ่นใหม่ๆ ที่มีคอนโซลกว้าง สามารถติดตั้งทวีเตอร์ได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะบริเวณคอนโซลหน้า จึงช่วยเปิดมิติ เวทีเสียงได้อย่างสมบูรณ์แบบมาขึ้น จุดนี้จึงเป็นตำแหน่งที่ค่อนข้างจะลงตัวทีเดียว

ส่วนตำแหน่งผู้โดยสารด้านหลัง ตำแหน่งยอดฮิท จะเป็นบริเวณเรียร์เดค วางคู่กับมิดเบสส์ ข้อดี คือ ได้เรียร์ฟิลล์สำหรับตอนหน้า ข้อเสีย หากปรับระดับเสียงไม่กลมกลืน จะทำให้เวทีเสียงตื้นขึ้นได้ ตำแหน่งที่ดี สำหรับผู้โดยสารตอนหลัง เป็นตำแหน่งแผงประตูเช่นกัน โดยติดตั้งมิดเบสส์ไว้ที่แผงประตู และยกทวีเตอร์ขึ้นมาบริเวณมุมประตูด้านหน้า ปรับมุมแบบตัดไขว้ ข้อดี ได้เสียงดนตรีจากด้านหน้า ไม่มีผลต่อเวทีเสียงห้องโดยสารตอนหน้า ข้อเสีย เสียงแหลมอาจไม่บาลานศ์กัน

 

สรุป

ตำแหน่งติดตั้งลำโพง โดยเฉพาะทวีเตอร์ เป็นสิ่งสำคัญ เพราะจะกำหนดตำแหน่ง และทิศทางของเสียงดนตรีได้อย่างชัดเจน สำหรับรถรุ่นใหม่ๆ ที่มีคอนโซลกว้าง ช่วยให้การติดตั้งทวีเตอร์ง่ายขึ้น สิ่งสำคัญ คือ การติดตั้งฟังเสียงจริง ปรับตำแหน่ง และทิศทาง เพื่อให้ได้จุดลงตัว เพราะนั่นคือตำแหน่งที่ดีที่สุด สำหรับรถคันนั้น



------------------------------
เรื่องโดย : กองบรรณาธิการ
นิตยสาร CAR STEREO ฉบับเดือน มีนาคม ปี 2554
คอลัมน์ : พิเศษ
ลิงค์สำหรับแชร์ : https://autoinfo.co.th/nnx9R

Follow autoinfo.co.th